Ықылас нұры шарпыған жүрек

Күздің мамыражай, жаймашуақ күндерінің бірі еді. Ауыл үстін бозғылт сағым торлап, батар күннің қызыл арай шапағы көкжиекте баяу сөніп бара жатқан. Қырманнан қайтқан тракторлардың үні алыстан құлаққа талып жетіп, тіршілік кешкі тыныштықтың құшағына енді. Осынау мамыражай сәтте «Асқар қажы елге оралыпты!» деген сүйінші хабар ұшқын тиген лаулаған өрттей ауылды бір сәтте-ақ шарлап кетті.

Асқар ағай — бұл ауылдың игі-жақсысы, сөзі орнықты, жүріс-тұрысы байыпты, ел сыйлаған азамат еді. Жастайынан бейнетпен есейіп, зейнет тапқан, адалдықты өмірлік серік еткен жан. Ешкімнің ала жібін аттамай, барға қанағат, жоққа сабыр қылып, тіршілік кешіп келе жатқан. Алайда, оның жылдар бойы көкірегінде әлдилеп, іштей толқып жүретін бір асқақ арманы бар еді. Ол — мұсылман баласының бес парызының бірі, қасиетті Мекке мен Мәдинаға барып, қажылық міндетін өтеу болатын.

Міне, сол періштелер «әумин» деген асыл арман орындалып, қасиетті мекенге барып қайтқан, Асқар ағай туған топырағына аман-есен табан тіреді.

Келгенінің ертеңіне-ақ оның шаңырағына ауылдың ақсақалдары, ағайын-туыс пен көрші-көлем ағылып келе бастады. Дастарқан үсті сары майдай жұп-жұмсақ ыстық бауырсаққа, көбігі бұрқыраған қымыз пен құрт-ірімшікке толды. Кең үйдің іші ерекше бір жылылық пен шуаққа бөленгендей. Жұрттың назары төрде отырған Асқар ағайда. Оның нұрлы жүзінен бұрын-соңды байқалмаған өзгеше бір рухи тазалық, ұлы тыныштық есіп тұрғандай еді. Қабағы ашық, жанары терең, даусы бұрынғыдан да жұмсақ әрі биязы шығады.

Жиналған қауым оның қасиетті топырақтан арқалап келген әсерін, көрген-түйгенін тыңдауға ынтық болып, демдерін ішіне тартты.

Асқар ағай асықпай, аз-кем үнсіз отырды да, баяу ғана әңгіме тиегін ағытты.

— Ағайын, қажылық — тілмен айтып, қаламмен жазып жеткізе алмайтын ғажайып дүние екен. Бұл — тек көзбен көріп, жүрекпен ғана сезінетін Раббымыздың ұлы құдіреті, — деп терең күрсінді. — Ұшақтан түсіп, қасиетті Мекке жеріне табан тірегенде, кеудемдегі жүрегім тулап, сыртына шығып кететіндей толқыдым. Көп ұзамай Исламның жүрегі — Қағбаны алғаш көрген сәт туды. Сол бір қасиетті мезет әлі күнге дейін көз алдымнан кетпейді.

Асқар ағайдың даусы сәл дірілдеп, толқығанын жасыра алмады.

— Қара жібек жамылғы оранған Ұлы Үйді — Қағбаны көргенімде, буыным бекімей, тізем дірілдеп, жанарыма жас толды. Еріксіз еңкілдеп жылап жібердім. Дүниенің төрт бұрышынан ағылған миллиондаған мұсылман бір ғана бағытқа бет бұрып, бір ғана Жаратқанға жалбарынып тұр. Сол сәтте осы пәни дүниенің барлық уайымы, өкпе-реніші мен күйбең тіршілігі санадан мүлдем өшіп, ұмытылып кетеді екен.

Үй іші сілтідей тынды. Жұрт демін жұтып, ұйып тыңдап отыр.

— Қағбаны айналып, тауап жасап жүргенімде, бүкіл өткен өмірім кино таспасындай көз алдымнан сырғып өтті. Балауса балалық шағым, әке-шешемнің мейірім толы тәрбиесі, пендешілікпен жасаған қателіктерім, қуаныштарым мен жұбаныштарым... Бәрі, бәрі көкірегімде қайта жаңғырды. Сол сәтте тіліме: «Уа, Алла, күнәмді кеше гөр, тәубемді қабыл ете гөр!» дегеннен өзге сөз оралмады.

Ол сөзін сәл үзіп, сабырмен жалғастырды:

— Сапардың ең бір тағылымды да ауыр сәті — Арафат күні еді. Арафат тауының бөктерінде тұрғанда, өзімді бейне бір қиямет қайым орнап, махшар майданында тұрғандай сезіндім. Үстеріне аппақ ихрам жамылған миллиондаған адам. Ешкімнің ешкімнен артықшылығы жоқ. Мансапты бай да, мұқтаж кедей де, ел билеген әкім де, қарапайым шаруа да — бәрі бірдей, бәрі тең. Жалаңбас, жалаңаяқ, Жаратушының алдында дәрменсіз құл кейпінде тұр.

Ол жанарын төмен салып, ойға шомды.

— Сол аптап ыстықта, қасиетті белдеуде марқұм әкем есіме түсті. Маңдай терін төгіп, бізді адалдықпен өсірген бейнесі көз алдыма келді. Анамның елжіреген мейірімді жүзі елестеді. Қос қорғаным үшін егіліп тұрып дұға жасадым. Көз жасымды тыя алмадым, ағайын...

Тыңдап отырған жұрттың да жанары жасаурап, көпшілігі көз жасын сығып алды.

— Қажылық маған өмірдің мәнін ұқтырды. Адам баласы кейде дүниенің соңынан қуалап жүріп, ең маңызды нәрсені — ақыретін ұмытып кетеді екен. Шын бақыт — мансап пен байлықта емес, жүректің иманмен тапқан тыныштығында екенін түсіндім.

— Мәдинаға жеткенде, жан дүнием ерекше сая тапты. Адамзаттың ардақтысы — Мұхаммед пайғамбарымыздың ($\text{ﷺ}$) мешітіне енгенде, кеудемді жылылық кернеп, жүрегім елжіреп кетті. Ол кісінің үмбетіне деген шексіз мейірімі мен үмбеті үшін жасаған дұғаларын ойлап, өз-өзімнен бақытты сезіндім.

Асқар ағай туған ауылына оралған соң, өмірге деген көзқарасының түбегейлі өзгергенін жасырмады.

— Бұрын пендешілікпен ұсақ-түйекке бола ренжіп, өкпелеп қалатынбыз. Енді, міне, бәріне сабырдың көзімен қарауға тырысамын. Өйткені адамның өмірі — қамшының қысқа сабындай ғана. Фәниден бақиға озғанда артымызда тек жақсы сөз бен ізгі іс қалса, сол — шынайы бақыт.

Әңгіме тәмамдала бергенде, ауылдың үлкені Сейтқазы қария орнынан байыппен көтеріліп:

— Қажылығың қабыл болсын, қарағым! Көргенің мен көкірекке түйгенің елге өнеге, жастарға ғибрат болсын! — деп қол жайып, ақ батасын берді. Үйдегі жиналған жұрт бір ауыздан «Әумин!» десіп, бет сипады.

Сол бір шуақты кештен кейін ауыл ауасында бір ерекше өзгеріс орнағандай болды. Адамдар бір-бірімен жылы амандасып, үлкенге — құрмет, кішіге — ізет көрсетудің шынайы үлгісін таныта бастағандай. Асқар қажының жүректен шыққан сөзі әрбір жанның көкірегіне иман сәулесін түсірген еді.

Ал мен болсам, сол түні ұзаққа дейін көз іле алмадым. Төсегімде дөңбекшіп жатып, көз алдыма қара жамылғы оранған айбатты Қағбаны, Арафат жазығындағы аппақ теңіздей толқыған халықты және Мәдинаның нұр шұғылалы кештерін елестеттім. «Шіркін-ай, бір күні маған да сол қасиетті мекенге бару бақыты бұйырып, Мекке топырағында қол жайып дұға ету жазылса екен!» деген тәтті арман пәк жүрегіме ұялады.

Асқар қажының әсерлі әңгімесі мен үшін жай ғана бір қиырға жасалған саяхаттың естелігі емес еді. Ол — ұйықтап жатқан жүректі оятқан, иманды бекемдеп, өмірдің шынайы мәнін ұқтырған ұлы тағылым болды.

Сол күннен бастап мен өмірлік бір ақиқатты серік еттім: адам баласының бұл дүниедегі ең ұзақ та маңызды сапары — өз жүрегінен Аллаға апаратын рухани жол екен. Ал қажылық — сол мәңгілік жолдың ең көркем, ең қасиетті де биік белесі.