«Егер Алла біреулеріңе жақсылық берсе, әуелі өзінен және отбасынан бастасын». ("Сахих Мүслім")

Қазақ «Береке – отбасыдан басталады» дейді. Бұл сөз бекер айтылған емес. Ислам да осыны үйретеді. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.а.у.) жоғарыдағы хадисінде: «Егер Алла біреулеріңе жақсылық берсе, әуелі өзінен және отбасынан бастасын» – деп, берілген нығметтің ең әуелі кімге арналатынын үйретті¹.

Қайырымдылық үйден басталады

Ислам ғалымдарының айтуынша, бұл хадис – «қайырымдылық үйден басталады» деген ұстанымның шариғаттағы негізі. Имам ән-Науауи (р.а.) өзінің «Сахих Мүслім» атты атақты хадистер жинағына жасаған шархында: «Алдымен өзіңнің қажеттіліктеріңді өтеп ал, содан кейін сенің мойныңда аманат болған жандарға – отбасыңа бер. Бұл – Алланың алдындағы парыз» – деп түсіндіреді. Өйткені отбасы – сенің ең жақын ортаң, оларға қамқор болу – сенің мойныңдағы міндет.

Пайғамбарымыз (с.а.у) басқа бір хадисінде: ««Мұсылман адам сауап үшін өзінің отбасының нәпақасын қамтамасыз етсе (нәпақасына ақша жұмсаса), онысы ол үшін садақа болып есептеледі»² – деген. Тағы бір риуаятта: «Мұсылман отбасы үшін жұмсаған әр шығынына сауап алады, тіпті әйелінің аузына салған бір тілім үшін де» – делінеді. Бұл – отбасыға қараудың Исламдағы орны қаншалықты жоғары екенін көрсетеді.

Өзінен бастау – өзімшілдік емес 

Пайғамбарымыз (с.а.у.) айтқан бұл өсиет – өзімшілдікке емес, даналыққа шақыру. Адам алдымен өз жағдайын түзеп, денсаулығын күтіп, рухани күш-қуатын арттыруы керек. Өйткені әлсіз, қажыған, қажеті өтелмеген жан айналасындағыларға шынайы көмек көрсете алмайды.  

Басымдықтарды дұрыс қою 

Хадис жақсылықты үлестіруде тәртіп болу керегін үйретеді.

• Мал-мүлік тұрғысынан: Алла сізге ризық берсе, ең алдымен өз қажеттілігіңізді өтеңіз, содан кейін отбасыңызды қамтамасыз етіңіз. Артылғанын туыстар мен мұқтаждарға бөліңіз, Алла жолына жұмсаңыз. 
• Ілім тұрғысынан: Үйренген біліміңізді әуелі өз бойыңызда іске асырыңыз. Сіз оны өзіңіз қолданып, жемісін көрсеңіз, содан соң басқаларға үйрету әсерлі болады.

Жеке жауапкершілік – берекенің бастауы 

Әр адам өзіне және отбасысына жауапты. Егер әр отбасы иесі осы қағиданы ұстанса, қоғам табиғи түрде берекелі, бірлікті және мықты болмақ. Өйткені отбасы берік болса – қоғам да берік. 

Қорытынды

Пайғамбар (с.а.у.) бізге жақсылық жасауда іштен сыртқа қарай қадам басуды үйретеді. Алдымен өзіңнің жағдайыңды түзе, отбасыңа қамқор бол, сосын туыстарыңа және қоғамға үлес қос. Бұл – өзімшілдік емес, бұл – даналық, тепе-теңдік және дұрыс басымдықты таңдау.

1Бұл хадис «Сахих Мүслімде» келтірілген. 
2«Сахих Бұхари»