Бисмиллаһир-рахманир-рахим.

Адам баласы жаратылғаннан бері жер бетінде бақыт іздеп келеді. Баянды бақыттың кілтін кім білімнен, кім байлықтан, ал кім мансаптан іздейді. Алайда, адамзаттың асылы – Пайғамбарымыз Мұхаммед саллаллаһу алайхи уа сәлләм Сағд ибн Әби Уаққастан (р.а.) жеткен сахих хадисте өмірдегі шынайы бақыт пен қайғының негізін қарапайым әрі терең төрт ұғыммен түсіндіріп берген:

أربعٌ من السعادةِ : المرأةُ الصالحةُ ، والمسكنُ الواسعُ ، والجارُ الصالحُ ، والمركبُ الهنيءُ . أربعٌ من الشَّقاءِ : الجارُ السوءُ ، والمرأةُ السوءُ ، والمركبُ السوءُ ، والمسكنُ الضَّيِّقُ

«Төрт нәрсе – бақыттың белгісі: ізгі әйел, кең баспана, қайырлы көрші және жайлы көлік. Төрт нәрсе – бақытсыздықтың белгісі: жаман көрші, жаман әйел, жайсыз көлік және тар баспана»

(Ибн Хиббан, сахих хадис).

I. Бақыттың төрт діңгегі

1. Изгі әйел – шаңырақтың берекесі

Ата-бабамыз «Жақсы келін – келін, жаман келін – өлім», «Жақсы әйел – ырыс, жаман әйел – ұрыс» деп тегін айтпаған. Ізгі әйел – ер азаматтың сенімді тірегі, шаңырақтың ұйытқысы. Таңертең үйден шыққанда көңіліңді орнықтырып, кешке оралғанда шаршауыңды басатын, мейірімі мол, ибалы жары бар азаматтың бағы жанғаны. Ізгі әйел – тек ошақ иесі ғана емес, ұрпақтың тәрбиешісі, үйдегі тыныштық пен несібенің кілті.

2. Кең баспана – көңілдің кеңдігі

«Өз үйім – өлең төсегім» дейді халық даналығы. Кең баспана дегенде тек сәнді сарай мен шаршы метрлерді емес, ішінде берекесі бар, мейман арылмайтын, отбасы мүшелеріне еркіндік пен тыныштық сыйлайтын кең шаңырақты түсінген жөн. Торға қамалғандай тар жерде адамның көңілі де тарылады. Ата-бабамыздың кең байтақ далада «Кең болсаң – кем болмайсың» деп, үйінің төрін қонаққа арнауы – осы кең баспана мен кең пейілдің көрінісі.

3. Қайырлы көрші – жақын бауыр

«Ауылдас ақысы – құдай ақысы», «Көршің тыныш болса, өзің де тынышсың» дейді халқымыз. Алыстағы ағайыннан жақындағы көрші артық. Басыңа іс түскенде де, қуанышта да бірінші болып босағаңнан сығалайтын – көршің. Қайырлы көршімен сыйласу – адамға үлкен тыныштық пен амандық сыйлайды. Тіпті қазақта «Үй алма, көрші ал» деген сөздің өзі осы хадистің тікелей мағынасынан туындағандай.

4. Жайлы көлік – сапардың сәні

Бұрынғы заманда жайлы көлік жүйрік әрі сенімді ат болса, бүгінгі таңда – ақаусыз, қауіпсіз, жолда қалдырмайтын темір тұлпар. Барар жеріңе аман-есен жеткізетін, жол азабын жеңілдететін жайлы көлік де – Алланың адамға берген үлкен нығметі.

II. Шынайы өмірлік сабақ

Хадистің екінші бөлігінде айтылған төрт қайғы (жаман көрші, сүйкімсіз/мінезсіз әйел, жайсыз көлік, тар баспана) – адамның күнделікті өмірін тозаққа айналдыратын сыртқы әрі ішкі факторлар.

Сыртқа шықсаң – көршіңмен керісіп, жолда жүрсең – көлігің бұзылып, үйіңе келсең – тар әрі дау-дамайы таусылмайтын баспана күтіп тұрса, ондай өмірден бақыт табу мүмкін бе? Сондықтан Ислам діні де, қазақи дүниетаным да адам баласының күнделікті тұрмыстық жағдайының ретті, көңілінің орнықты болуына үлкен мән берген.

Түйін

Бақыт дегеніміз – тек аспандағы бұлтты армандар емес, өзің күнде ұйықтап оянатын үйің, жаныңдағы жарың, араласатын көршің мен мінген көлігің, бала-шағаң, деннің саулығы. Пайғамбарымыз (с.а.у.) бізге бұл хадисте дүниенің бақытын бағалай білуді, отбасын дұрыс таңдауды, көршімен тату болуды және тұрмысты реттеуді өсиет етеді.

Жаратушы иеміз әрбірімізге ізгі де ибалы жар, кең де берекелі баспана, тату-тәтті көрші және аман-есен жүретін жайлы көлік нәсіп еткей!