Жәбір ибн Абдулладан (ар-разияллаһу анһума) жеткен риуаятта Пайғамбар (саллаллаһу алайхи ва саллям):

«Әрбір жақсылық — садақа», — деген (Әл-Бұхари риуаят еткен).

Әбу Мұса әл-Ашғаридан (ар-разияллаһу анһу) жеткен басқа бір риуаятта Пайғамбар (саллаллаһу алайхи ва саллям) садақа жайында:

«Әрбір мұсылманға садақа беру — керек», — дейді. Сонда адамдар: «Егер таба алмаса ше?» — деп сұрайды. Ол (с.а.с.): «Екі қолымен еңбек етеді, өзіне де пайда келтіреді әрі садақа да береді», — деп жауап берді. Адамдар: «Егер оған да шамасы жетпесе ше?» — деді. Ол (с.а.с.): «Көмекке зәру, тығырыққа тірелген жанға жәрдемдеседі», — деді. Сұраушылар: «Егер бұны да істей алмаса ше?» — деді. Ол (с.а.с.): «Жақсылыққа немесе қайырлы іске шақырады», — деді. Сұраушылар: «Егер бұны да орындамаса ше?» — деді. Ол (с.а.с.): «Жамандықтан өзін тыйсын, шын мәнінде бұл да — садақа», — деді (Әл-Бұхари мен Муслим келіскен хадис).

Материалдық емес садақа түрлері

1. Зікір және ерлі-зайыптылық қатынас

Садақаның түрлеріне: тәсбих (Алланы ұлықтау), тәкбір (Алланы ұлылау), тахмид (Аллаға мақтау айту), таһлил (лә иләһә иллаллаһу деу) айту, жаман істен тыю, тіпті өзінің некелі жубайымен қатынаста болуы да садақаға жатады.

Әбу Заррдан (ар-разияллаһу анһу) жеткен риуаятта Пайғамбардың (саллаллаһу алайхи ва саллям) сахабаларынан бір топ адамдар келіп:

«Йа, Алланың Елшісі! Дәулетті адамдар сауапты алып кетті. Олар да біз сияқты намаз оқиды, біз сияқты ораза ұстайды, сонымен бірге артық мал-мүлкінен садақа береді», — деді. Сол кезде Алла елшісі (с.а.с.): «Алла тағала сіздерге де садақа беретін нәрсе жасап қойған жоқ па? Деп, оны былай түсіндірді: Әрбір тәсбих («Субханаллаһ» деу) — садақа, әрбір тәкбір («Аллаһу әкбар») — садақа, әрбір тахмид («Әлһамдулиллаһ») — садақа, әрбір таһлил («Лә иләһә иллаллаһ») — садақа, жақсылыққа шақыру — садақа, жамандықтан тыю — садақа, тіпті сіздердің өз жубайларыңызбен болған жақындасуларыңыз да — садақа», — деді. Сонда сахабалар: «Йа, Алланың Елшісі! Біздің біріміз өз нәпсі қалауын қанағаттандырғаны үшін де сауап ала ма?» — деп сұрады. Ол (с.а.с.): «Қалай ойлайсыздар, егер ол оны арам жолға жұмсағанда, оған күнә жазылар ма еді? Олай болса, оны адал жолға жұмсағаны үшін де оған сауап болады», — деп жауап берді («Сахи Мүслім»).

2. Көркем мінез және күнделікті қарым-қатынас

«Әрбір жақсылық — садақа» хадисінің аясына кіретін садақа түрлерінің бірі: мұсылман бауырыңа күлімсіреп қарау, мұсылманға дұрыс жолды көрсету, зағип жанға көмектесу, жолдан кедергі болатын нәрсені алып тастау және өз ыдысыңнан мұсылман бауырыңның ыдысына су құйып беру.

Әбу Зарр әл-Ғифаридан (ар-разияллаһу анһу) жеткен риуаятта Алланың Елшісі (саллаллаһу алайхи ва саллям):

«Бауырыңның жүзіне күлімсіреп қарағаның — садақа, жақсылыққа бұйырып, жамандықтан қайтарғаның — садақа, адасқан кісіге жол көрсеткенің — садақа, көзі нашар көрген адамға көмектескенің — садақа, жолдан тасты, тікенді және сүйекті алып тастағаның — садақа, өз шелегіңнен бауырыңның шелегіне су құйып бергенің — садақа», — деген (Ат-Тирмизи хасан иснадпен риуаят еткен).

3. Әділдік орнату және намазға жаяу бару

Садақаның түрлеріне сондай-ақ: араздасқан екі адамды әділдікпен келістіру, көлігіне міне алмай жатқан адамға көмектесу немесе оның жүгін көлігіне көтеріп берісу, жылы сөз айту және мешітке намаз оқу үшін басқан әрбір қадам жатады.

Әбу Һурайрадан (ар-разияллаһу анһу) жеткен риуаятта Алланың Елшісі (саллаллаһу алайхи ва саллям):

«Негізінде, таң атып, күн шыққаннан бастап адам баласы денесіндегі әрбір буын үшін садақа беруі тиіс. Екі адамның арасында әділдік орнатқаның — садақа, адамның көлігіне мінуіне көмектесіп немесе оған жүгін көтеріп бергенің — садақа, жылы сөз — садақа, намазға қарай басқан әрбір қадамың — садақа және жолдан кедергіні алып тастағаның — садақа», — деп түсіндірді (Әл-Бұхари мен Муслим келтірген хадис).

Дененің садақасы және өзін тозақ отынан құтқару

Әзіреті Айшадан (ар-разияллаһу анһа) жеткен риуаятта Алланың Елшісі (саллаллаһу алайхи ва саллям) былай деген:

«Адам баласының әрбірі үш жүз алпыс буынмен жаратылған. Кімде-кім Алланы ұлықтаса (тәкбір), Аллаға мақтау айтса (тахмид), Алланың бірлігін куәландырса (таһлил), Алланы пәктесе (тәсбих), Алладан кешірім сұраса (истиғфар), адамдар жүретін жолдан тасты, тікенді немесе сүйекті (шегені) алып тастаса, жақсылыққа бұйырып немесе жамандықтан қайтарса — осы үш жүз алпыс буынның санына сай іс жасаса, сол күні ол өз напсісін тозақ отынан алыстатқан күйде кеш батырған болады».

(Әбу Тәуба айтады: кейде Пайғамбар (с.а.с.) «кеш батырады» деп айтатын) (Муслим риуаят еткен).