Ертеде, үлкен таудың етегінде орналасқан шағын бір ауылда екі дос өмір сүріпті. Бірінің есімі — Ахмет, екіншісінікі — Сәлім. Екеуі де егіншілікпен айналысатын, қарапайым жандар еді. Алайда олардың өмірге деген көзқарасы екі түрлі болатын. 

Бір жылы елде қатты құрғақшылық болды. Күннің аптап ыстығынан жер қақ айырылып, егін күйіп кетті. Ауыл тұрғындарының көбі үрейге бой алдырды. Ахмет күн сайын далаға шығып, құрғап қалған егініне қарап:

«Бұл да бір Жаратқанның сынағы болар. Қолымнан келгенді жасадым, қалғаны Алланың қалауы. Мұнда да бір қайыр бар», — деп сабыр сақтап, дұғасын тоқтатпайтын.

Ал Сәлім болса, керісінше, тағдырына налып, күні-түні ренішін айтумен болды: «Не жаздым? Неге басқалардың емес, менің егінім күйіп кетті? Енді қалай күн көремін?» — деп өзін де, өзгені де шаршатты. Оның көңіліндегі күпірлік оның бойындағы күш-қуатын да тауысты. 

Күндердің бір күнінде Ахметтің ескі құдығы мүлдем құрғап қалды. Ол амалсыз жаңа құдық қазуға кірісті. Күннің ыстығына қарамастан, «Бисмиллә» деп іске кіріскен ол, үшінші күні жер астынан судың орнына үлкен бір көне сандық тауып алады. Сандықтың іші толы алтын мен бағалы тастар еді.

Бұл хабарды естіген Сәлім дереу досына келеді. Ішіндегі көреалмаушылық пен қызғаныш сезімін жасыра алмай: — Саған оңай болды, тағдыр саған күліп қарады. Маған неге мұндай бақ қонбайды? — дейді кейіп.

Ахмет досына сабырмен қарап, былай деп жауап береді: — Сәлім досым, бұл алтын мені байыту үшін емес, менің ниетімді сынау үшін берілген болуы мүмкін. Байлық — бақыттың кілті емес, ол — үлкен жауапкершілік. Сен құрғақшылықты тек жоқшылық деп көрдің, ал мен оны сабырымды шыңдайтын мүмкіндік деп білдім. 

Ахмет табылған алтынның басым бөлігін ауылдағы аш-жалаңаштарға таратып, ауылға ортақ үлкен құдық қаздырды. Ол байыған сайын кішіпейілділігі арта түсті. Ал Сәлім болса, досының берген көмегіне де қанағаттанбай, «маған азырақ берді» деп өкпелеп, өмір бойы мұқтаждық сезімінде қалды.

Арада жылдар өтті. Ауылда береке орнады. Бірде Сәлім ауырып, төсек тартып жатып қалғанда Ахмет оның көңілін сұрай келеді. Сәлім сонда ғана қателігін түсініп: — Мен өмір бойы байлықты сырттан іздеппін. Бірақ шынайы байлық — шүкіршілік пен көңілдің тоқтығында екенін енді ұқтым. Сенің егінің күйгенде де жүзің жарық еді, ал менің қалтам толса да, ішім қараңғы болды, — деп көзіне жас алды.

Алынатын ғибрат:

Бұл хикая бізге мынадай ғибрат береді:

Ниет түзулігі: Алла Тағала пендесіне берген нығметті оның ниетіне қарай береді.

Сабыр — жеңіс: Қиындық келгенде налу — жанды жегідей жейді, ал сабыр ету — тығырықтан шығар жол көрсетеді.

Шүкіршілік: Барға қанағат етпеген адам, әлемнің байлығына ие болса да, өзін кедей сезінеді.

«Шүкір етсеңдер, нығметімді арттырамын...» (Ібраһим сүресі, 7-аят).