Әлемде екі миллиардтан астам адам әлі күнге дейін қауіпсіз ауыз суға қол жеткізе алмай отыр. Бұл жайында islam.kz порталы ScienceDaily мерзімді басылымына сілтеме жасай отырып мәлім етеді. Теңіз суын тұшшы суға айналдыратын қондырғылар қолданылып келеді, алайда, кермек суды тұшшыландырудың қазіргі заманғы әдістерінің елеулі кемшіліктері бар. Кері осмос пен термиялық дистилляция энергияны көп тұтынады және су тұшшыландыру процесі кезінде тұздың шоғырланған көп ьөлігі мұхитқа қайта төгіліп, онсыз да кермек судың тұздылығын арттырады және ондағы оттегінің деңгейін төмендетеді, теңіз организмдері үшін қауіпті орта қалыптастырады. Рочестер университетінің ғалымдары бірнеше мәселені бірден шеше алатын түбегейлі басқа тәсілді әзірледі. Оптика және физика профессоры Чунлей Го бастаған топ су тұшшыландырудың күн термиялық жүйесін құрды - ол тұшшы суды тұзды сұйықтық түрінде өндірмейді және алдын ала өңдеу үшін химиялық қоспаларды қажет етпейды. Бірегей технология негізін фемтосекундтық лазерлермен өңделген қара металдан жасалған күн панелдері құрайды. Фемтосекундтар - секундтың бір квадриллиондық бөлігі және осындай аса жылдам лазерлердің импульстері микроскопиялық құрылымдар құра отырып, материалдың бетін дәл өзгерте алады. Лазерлiк өңдеу металды күн сәулесiн жұтуда өте тиiмдi етедi, сондай-ақ, оған «суперсулау» қасиетiн бередi - су тамшыларға айналып, жиналудың орнына бетi бойынша тез бөлiнедi. Әрбір панелде теңіз суының жұқа қабатын тартатын лазермен өңделген белсенді аумақ бар. Қара металл күн сәулесін сіңіріп, суды қыздырып, оның булану процесін тудырады. Бұл ретте тұздар мен басқа да еріген минералдар жер бетінде қалады және панел оларды белсенді аймақта жинақталуына жол бермейді. Бұл технологияның алдыңғы жүйелерден негізгі айырмашылығы осында. Көптеген күн тұшытқыштары әдеттегі су мен натрий хлоридінен жасалған жасанды теңіз суы бар зертханада жақсы жұмыс істеді. Ал нағыз теңіз суының құрамы әлдеқайда күрделі - оның құрамында магний, кальций және басқа да заттар бар, олар қатты, тығыз шөгінділерге кристалданады. Ғалымдар қара металдағы микроскопиялық жыраларды тұздар белсенді аймақтан шығып кететіндей етіп мұқият жобалаған. Зерттеушілер, сондай-ақ, белгілі физикалық құбылысты - кофе сақинасының әсерін пайдаланды. «Егер сіз кофені жер бетіне төксеңіз, су ақырында буланады да, сыртқы шетінде кофенің концентрацияланған бөлшектерінен түзілген сақина қалады», - деп түсіндірді Го. - Біз тұздарды пассивті аймаққа ауыстыру үшін осы қағиданы қолданамыз", деді. Бірегей жүйенің маңызды артықшылығы - ол сұйық тұз түрінде емес, қатты түрдегі 100% -ға жуық еріген тұздарды шығарады. Бұл материал қалдық емес, ресурс бола алады. Тағы бір зерттеуінде Го сол панелдерді литиді алу үшін түрлендіруге болатынын көрсетті – ал литий электрмен жүретін көліктер мен электроникалық бұйымдардың батареялары үшін негізгі материал. «Литийді жерден өндірудің машақаты мен шығыны және қоршаған ортаға зиянды болып шықты, сондықтан тікелей тұзды судан литиді алу болашақта қауіпсіз бағыт болуы мүмкін», - дейді Го. Үлкен Тұзды көлден алынған үлгілерде команда тұзсыздандырудан қалған тұздан шамамен 50% литийді шығара алған.