|
Экономикасы табиғи ресурстарға тәуелді елдер арасында Қазақстан нешінші орында тұр (инфографика)
|
Табиғи ресурстар әлемнің көптеген елдерінің негізгі кіріс көзі болып қалуда. Бұл жайында islam.kz порталы data.worldbank.org дерек көзіне сілтеме жасай отырып мәлім етеді. Мұнай мен газдан бастап қазбалы байлықтар мен орман-тоғайға дейінгі ресурстар – бір жағынан, қыруар табыс әкелетін активтер ретінде алға шықса, екінші жағынан, экономиканы кез келген қатер алдында дәрменсіз ететін фактор. Бүкіл әлемдік банк ұсынған мәліметте әр елдің жалпы ішкі өніміндегі табиғи ресурстардан түсетін табыстың үлесі көрсетілген. Әр елдің ресурстық рентаның ЖІӨ-дегі үлесі – яғни, мұнай, газ, көмір, пайдалы қазбалар мен орман ресурстарын өндіруге жұмсалатын шығындарды шегергеннен кейін алынатын экономикалық артықшылық көрсетілген. Мемлекеттердің шағын тобы ресурстық тәуелділіктің белгілі бір деңгейінде тұр. Тізімнің басында Либия тұр: табиғи ресурстардан түсетін табыс ЖІӨ-нің 61% -ын құрайды, бұл ел экономикасының мұнай экспортына толық тәуелді екенін көрсетеді. Ирак, Конго Демократиялық Республикасы және Конго Республикасы да өздерінің экономикалық өнімінің үштен бірінен астамын табиғи ресурстар есебінен алады. Мұндай экономикада мемлекеттік кірістер, жұмыспен қамту және шетел валютасының түсімдері шикізатқа әлемдік бағаның ауытқуымен тығыз байланысты. Ресурстық тәуелділігі жоғары елдердің көпшілігі Таяу Шығыс аймағы мен Африка құрлығында шоғырланған. Мұнайға және газға бай мемлекеттер - Иран, Ангола, Оман, Катар және Сауд Арабиясы - осы топта елеулі орын алады. Бұлардың қатарында Қазақстан да бар. Сахараның оңтүстігіндегі Африка елдерінде, соның ішінде Замбия мен Анголаны қоса алғанда, пайдалы қазбаларды экспорттаушылар, сондай-ақ, экономикасы ресурстық рентаға үлкен дәрежеде тәуелді Экваторлық Гвинея мен Чад сияқты мұнай өндіруші мемлекеттер маңызды рөл атқарады.
