Ислам өркениетінің тарихы — білім мен парасаттың, ғылым мен техниканың алтын қазынасы. Мұсылман ғалымдары тек Шығыс жұртында ғана емес, бүкіл әлемдік өркениеттің дамуына өлшеусіз үлес қосты. Назарларыңызға мұсылман әлемі сыйлаған 10 ірі жаңалықты ұсынамыз.
1. Әл-жебр (Алгебра)
Тоғызыншы ғасырда мұсылман математигі Әл-Хорезми өзінің «Әл-жебр уә-л-мұқабала» атты еңбегімен алгебра ғылымының негізін қалады. Бүгінгі заманауи теңдеулер мен математикалық қағидалардың бастауында осы ұлы ғұлама тұр.
2. Оптика (Көру ілімі)
Батыс әлеміне «Alhazen» деген атпен танымал болған Ибн әл-Хайсам физика саласында төңкеріс жасаған ғұлама. Оның жарық пен көру қабілетіне қатысты жүргізген тәжірибелері кейіннен көзілдірік пен түрлі линзалардың пайда болуына жол ашты.
3. Астрономия (Жұлдызшылық)
«Арабтардың Птолемейі» атанған Мұхаммед ибн Жәбір әл-Баттани мен Ахмад әл-Ферғани аспан денелерінің орналасуын анықтаудың жаңа әдістерін ойлап тапқан ғалымдар. Олар күн жүйесінің құрылымын тереңірек түсінуге зор еңбек сіңірді.
4. Медицина (Шипагерлік)
Батыста «Rhazes» және «Avicenna» деген атпен белгілі Әр-Рази мен Ибн Сина медицина саласының шамшырақтарына айналды. Олар жазған іргелі еңбектер мен емдеу тәсілдері ғасырлар бойы әлемдік медицинаның негізгі оқулығы болып келді.
5. Навигация (Теңіз саяхаты)
Мұсылман ғалымдары жұлдыздарға қарап бағыт түзеу өнерін шыңдады. Олар ойлап тапқан «Астролябия» құралы теңіз саяхатшыларына ендікті анықтауға мүмкіндік беріп, жаңа жерлерді ашуға септігін тигізді.
6. Химия
Химия ғылымының атасы саналатын Жәбір ибн Хайян заттарды дистилляциялаудың жаңа әдістерін тауып, түрлі химиялық элементтердің қасиеттерін зерттеді. Оның еңбектері заманауи химия ғылымының іргетасы болып қаланды.
7. Сәулет өнері (Инженерия)
Мұсылман сәулетшілері мешіттер мен сарайларды тұрғызуда күрделі инженерлік әдістерді қолданды. Олар енгізген таға тәрізді аркалар мен «мұқарнас» (сталактиттік өрнектер) әлемдік сәулет өнеріне жаңа реңк берді.
8. Музыка
Ұлы ойшыл Әл-Фараби музыка теориясына зор үлес қосты. Ол дыбыстың қасиеттерін зерттеп, жаңа музыкалық аспаптарды ойлап тапты және музыканың адам жанына әсерін ғылыми тұрғыдан негіздеді.
9. Ауыл шаруашылығы
Мұсылман диқандары жер өңдеу мен суландырудың озық технологияларын дамытты. Олар өздері өмір сүрген аймақтарға жаңа өсімдік түрлері мен дақылдарды әкеліп, егіншілік мәдениетін жаңа деңгейге көтерді.
10. Білім беру жүйесі
Мұсылман ғұламалары оқыту мен үйретудің тиімді әдістерін қалыптастырды. Ислам әлеміндегі медреселер мен университеттерде қолданылған оқулықтар мен білім беру жүйесі кейіннен бүкіләлемдік стандарттардың қалыптасуына әсер етті.
Түйін:
Ислам өркениеті тарих бойы адамзатқа білім мен ғылымның нұрын шашты. Алгебрадан бастап медицинаға дейін, астрономиядан бастап егіншілікке дейінгі салалардағы мұсылман ғалымдарының еңбегі — адамзаттың ортақ мақтанышы болып есептеледі. Осы мұраны ұлықтау арқылы біз адам баласының қоршаған ортаны танып-білуге деген құштарлығын арттыра түсеміз.
islamonlinenet
