Қазақстанда әлеуеті Кашаган кен орнымен бірдей ірі карбонатты массив анықталды. Бұл туралы «ҚазМұнайГаз» басқарма төрағасының орынбасары Құрманғазы Ісқазиев Астанада өткен геологиялық форумда мәлімдеді.

Оның айтуынша, геологиялық барлаудың негізгі бағыты Қаратон, Қажығали және Жылыой учаскелерін қамтитын Жылыой карбонат платформасы болған.

«Анықталған Қаратон, Қажығали және Жылыой карбонатты массиві Кашаган кен орны конфигурациясын қайталайды. Оның ресурстық әлеуеті 4,7 млрд тонна көмірсутекке бағаланып отыр. Бұл Кашаганның геологиялық әлеуетімен шамалас. Алайда Кашаган теңіздің таяз бөлігінде орналасқан және үлкен капиталдық шығындарды талап етеді, ал бұл массив құрлықта жатыр, сондықтан шығын айтарлықтай аз болады», – деді Құрманғазы Ісқазиев.

Жалпы, Жылыой карбонатты массивінің ресурстық әлеуеті 20 млрд тонна шартты отынға бағаланады.

Қаратон учаскесінде 5750 метр тереңдікке дейін ұңғыма бұрғыланып, оң нәтиже берген. Бес перспективалы нысан анықталған.

Компания өкілінің айтуынша, Қаратонда табысты нәтиже алынғаннан кейін барлау жұмыстары Қажығали учаскесінде кеңейтіледі. Қазір жер қойнауын пайдалану келісімшартын алу бойынша келіссөздер жүргізіліп жатыр.

Жаңа жоба қолданыстағы өнімді бөлу туралы келісімдерге қатысы жоқ және бөлек жүзеге асырылады. Жобаға серіктес ретінде басқа компаниялар, соның ішінде «Татнефть» қатысады.

Айта кетейік, биыл ақпанда Атырау облысы аумағындағы Қаратон Подсолевой учаскесінде терең барлау ұңғымасын сынау кезінде газдың фонтаны алынған.

Қазақстанда қанша пайдалы қазба қоры бар

KAZINFORM – Қазақстанның тұтас аумағы Батыс Аустралия жүйесі бойынша геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуге ашық. Бұл туралы Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Иран Шархан елордада GEOSCIENCE & EXPLORATION CENTRAL ASIA 2026 халықаралық геологиялық форумында айтты.

– Біз 2018 жылдан бері геология және жер қойнауын пайдалану саласында реформаларды белсенді жүргізіп келеміз. Бұл бағытта айтарлықтай ілгерілеу бар. Қазір геологиялық барлауға жеке инвестициялар бірнеше есе артқанын көріп отырмыз. Нақты сандармен айтсақ, бүгінде елімізде шамамен 3 мың жер қойнауын пайдаланушы субъект бар, олар негізінен бұрын барлау жүргізілмеген аумақтарда жұмыс істеп жатыр, – деді вице-министр.

Оның айтуынша, реформаның алғашқы нәтижелері геологиялық барлауға салынған инвестициялардың 2,5 есеге өскенін көрсетті – 2019-2024 жылдары бұл көрсеткіш 1 млрд АҚШ долларын құраған. 

Өнеркәсіп министрлігінің мәліметінше, қазіргі таңда Қазақстанның минералдық-шикізат базасы шамамен 10 мың кен орнын қамтиды, оның ішінде: 1 009 – қатты пайдалы қазбалар, 359 – көмірсутектер, 3 700 – жалпы таралған пайдалы қазбалар және 4 931-ы – жерасты сулары.

Негізгі пайдалы қазбалар қорына келсек, елде 2,3 мың тонна алтын, 4,3 млрд тонна мұнай, 3,8 трлн текше метр газ, 33,5 млрд тонна көмір және 26,7 млрд тонна темір бар. 

2025 жылы жүргізілген геологиялық барлау жұмыстары нәтижесінде қорлар қайта қаралып, алғаш рет 17 кен орны мемлекеттік есепке алынды. Ең ірі кен орындары арасында Көкжон, Алтыншоқы және Сәмембет бар. 

Осылайша қор көлемі ұлғайып, алтын – 136 тоннаға, күміс – 152 тоннаға, мыс – 75 мың тоннаға және фосфорит – 1,3 млн тоннаға ұлғайған. 

Қазіргі таңда қатты пайдалы қазбаларды барлауға шамамен 3 мың лицензия берілген. Сонымен қатар Cove Capital (АҚШ), Rio Tinto (Аустралия), Teck (Канада), Fortescue (Аустралия), Barrick Gold (Канада), First Quantum (Канада), Ivanhoe (Канада) сияқты шетелдік тау-кен компаниялары тартылған.

Айта кетейік, желтоқсан айында депутаттар көмірсутектер мен уран саласындағы жер қойнауын пайдалану жүйесін жетілдіруге қатысты «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» ҚР кодексіне енгізілген түзетулерді мақұлдады.

Айжан Серікжанқызы