Ислам және гомосексуализм
Ислам және гомосексуализм
10 күн бұрын 1188
Абдусамат Қасым

Гомосексуализм - Ислами әдебиеттерде көбіне «Лиуата» ( لِوَاطَةٌ ) терминімен белгілі. Тілдік тұрғыда «батпақпен хауызды сылау арқылы жөндеу» деген мағынаға саятын «лиуата» сөзінің дәстүрлі мағынасы – ер жыныстылардың өз араларында бір жыныстылық қатынасқа (немесе интимді байланысқа) бару дегенді білдіреді. Араб тілінде «лиуата» сөзімен түбірлес «лиуат», «муләуата» және «тәләуут» сөздері де осы мағынада қолданылады.

Ислами кітаптарда гомосексуализмнің «лиуата» немесе «лутыйя» деп аталуы - кезінде гомосексуалдылық кең етек алған Лұт қауымымен тікелей байланысты. Лұт пайғамбар жіберілген қауым әлгіндей азғындыққа салынып, Лұт пайғамбардың ескеруіне құлақ аспай, арсыздықтарын доғармағаннан кейін Алла Тағала оларды жермен жексен етіп жазалайды. Сол қауыммен байланыстырылып Ислами әдебиеттерде әлгіндей арсыздық түрі «лутыйя» немесе «лиуата» боп аталып кеткен.

Иләһи (тәңірлік) діндердің бәрінде гомосексуализмге қатаң тыйым салынады

Еркектердің арасындағы гомосексуалдық байланыс барлық уақытта және барлық қоғамда жыныстық адасу ретінде танылып, қатты сынға ұшыраған. Бұл – иләһи (тәңірлік) діндердің ортақтаса күрес жүргізген жеккөрінішті ісі. Таурат кітабында «Садом» елінің Құдайға қарсы келіп, күнәһар болғандары, әрі ол жерде әртүрлі бейәдеп істердің орын алғандығы, әсіресе жыныстық адасудың кеңінен жайылғандығы баян етіледі («Тәкуин», 13/13; 18/20). Осыған орай, яһуди дінінде еркектер арасындағы бір жынысты байланыстар жеккөрінішті әрекет ретінде саналып, оған тыйым салынған, сондай-ақ, ол дінде ондай қатынас түріне барғандардың жазасы өлім екендігі анық айтылған. (Таурат. Левит кітабы, 18/22; 20/13).

Жаңа өсиетте де (Киелі кітап, «Новый Завет») бір жыныстылар қатты сынға ұшырағандар арасында тілге алынады. (Римдықтарға хат, 1/27; Коринфяндықтарға бірінші хат, 6/9).

Құран Кәрімде Лұт қауымының гомосексуалдылық азғындықтың  жаппай кең түрде тараған ең алғашқы қауым болғандығы ишара етіледі, әрі аяттарда олардың осындай жеккөрінішті іске барулары себепті және Әзіреті Лұт ғалейһиссәләмның айтқан ескертулері мен насихаттарына құлақ аспағандықтарынан опат болғандары баяндалған. (Ағраф сүресі, 7/80-84 аяттар; Һүд-11/78-83; Әнбия -21/74; Шуғара-26/161-175; Нәмл-27/54; Анқабут-29/28-35).

Пайғамбарымыздың (соллаллаһу алейһи уә сәлләм) хадис шарифтерінде де гомосексуализм қатаң сыналады және бұл іске барғандарға Алла мейірім назарымен қарамайтындығы (Тирмизи: «Рада», 12), «лиуата» жасағандардың лағынетке ұшырайтындықтары білдірілген (Имам Ахмад. Мүснәд. 1, 317). Расулалла бұнымен қоса былай дейді: «Үмбетім жайында ең қатты қорқатын нәрсем - Лұт қауымының әрекеті». (Ибн Мәжә, «Худуд», 12; Тирмизи: «Худуд», 24).

Сондай-ақ, Алла елшісі (с.а.у.) әлдебір еркектің өз некелі әйелімен анал жолынан қатынасқа түсуді «кіші лиуата» ретінде санап, оны да тыйған. (Ибн Мәжә: «Никах». 29; Әбу Дәуід: «Никах», 45; Тирмизи: «Тахарат», 102).

Басқа бір хадисте бір жыныстымен қатынасқа барған әйел мен еркектерді зинашыларға теңейді:  

إذا أتى الرجل الرجل فهم زانيان وإذا أتت المرأة المرأة فهما زانيتان

«Егер еркек еркекпен жақындасқан болса, олар зинашылар. Әйел әйелмен жақындасқан болса, олар зинашылар».  (Шәукәни: 7.131).

Тағы бір хадисте: «Лұт қауымының ісін істеп жатқанның үстінен түссеңдер, істегенді де, істелгенді де өлтіріңдер» делінсе (Имам Тирмизи. Сүнән), тағы сондай бір хадисте: «Үстіндегіні де, астындағыны да тас боран (рәжм) етіңдер» делінеді. (Ибн Мәжә. Сүнән. №2562). Алайда бұл шариғи соттың шешімімен жүзеге асатын іс екендігін ұмытпаған жөн.

Ислам діні ерлі-зайыптылар арасындағы жыныстық қатынасты табиғи жағдай ретінде қарап, адамдардың сол жөніндегі қажеттіліктерін ақылға қонымды әрі рұқсат жолмен іске асыруларына мүмкіндік берген. Алайда, адам табиғатына теріс әрі ар-ождан құндылығын жоятын тізгінсіз жыныстық қатынастарға да тосқауыл қоятындығы мәлім. Оны жоғарыдағы хадистерден анық байқауға болады.  

Гомосексуализмнің Ислам фиқһы (Ислам құқығы) тұрғысынан үкімі

Құран мен хадистерде айтылғандардың аясында Ислам ғұламалары гомосексуалдылықтың о дүниедегі жазасымен қатар, осы дүниеде де шариғи жазасы бар харам іс екендігін бір ауыздан қабыл еткен. Тіпті, кей ғалымдар лиуатаны (гомосексуализмді) харамдық тұрғысынынан және күнәнің ауырлығы тұрғысынан зинадан да ауыр деп есептейді.

Әйтсе де, мұндай іске барған адамға берілетін дүниелік жаза жөнінде мәзхаб ғұламалары әртүрлі үкім бекіткен. Үкімдердің әртүрлі болуының себебі - лиуатаның (гомосексуализм) зина ұғымына жататын күнә ма, әлде өз алдына бөлек күнә ретінде қарастырылуы керек пе дегеннен туындайды. Оның үстіне, оған ол жөнінде айтылған хадистердегі жазаның әртүрлі жорамалдануы да себеп болып табылады[1].

Ислам құқықшыларының (фиқһшылар) көпшілігі Құранда зинаның да, лиуатаның да анық арсыз, жиіркеншіті әрекет (фахишә) ретінде сипатталғандығын назарға ұстай отырып, лиуатаны зинаға қиястаған. Яғни, оны да зина деп атауға болатындығын және оған да зинаға берілетін жазаны тағайындау керектігін пайымдаған. Атап айтсақ, Имам Шафиғи және Ханафи ғұламаларынан Имам Әбу Юсуф пен Имам Мұхаммед (р.анһум), әлгіндей арсыздыққа барған адамға зинашыға тағайындалған жазаны тағайындау керек деген байламға келген. Соған сәйкес, оны істеуші отбасылы адам болса, тас боран етіледі, ал бойдақ болса, 100 дүре соғылады. Бұған қоса, Шафиғи ғалымдары ондай іске барған адам бойдақ болған жағдайда, оған дүре соғылу жазасымен қоса,  жер аудару жазасын да беру керек дейді.

Имам Мәлік пен Имам Ахмет ибн Ханбал болса, лиуатаға барған адамның өлтірілуі керек немесе тас боран етіледі деп айтылған хадистерді (Ибн Мәжә: «Худуд», 24; Әбу Дәуід, «Худуд», 29; Тирмизи, «Худуд», 24) негізге ала отырып, ондай харам істі істеген адамға бойдақ не үйленген деп бөліп-жармастан «рәжм» жазасы (тас боран жазасы) беріледі деген.

Аталмыш ғұламалардан бөлек, Имам Ағзам Әбу Ханифа (р.а.) лиуатаны зинадан басқа өз алдына харам іс ретінде қараған. Әбу Ханифа (р.а.) анал (тік ішек) жолымен қатынасқа барудың зинаның анықтамасына жатпайтындығын қаперге салып, лиуата ісін жасаған адамға қазы (сот) Ислам шариғаты шеңберінде өз пайымынша «тәъзир» жазасын беруі керек екендігін айтып өтеді. Лиуатаға «хадд» жазасы тағайындалмайды дейді ол. Егер, соттың шығарған «таъзир» жазасынан кейін де ол арсыздығын қоймай, жалғастыратын болса, онда ол өлім жазасына кесіледі. (Кей кітаптарда қамауға алынып, тәубеге келгенше қамауда ұстайды делінеді).

Десе де, Имам Ағзамның қос шәкірті ұстаздарының бұл тұжырымына қосылмайды. Жоғарыда айтылғандай Имам Әбу Юсуф пен Имам Мұхаммед лиуатаға да зина жазасы берілу керек деген. Сәйкесінше, отбасылы болса, тас боран етіледі, ал бойдақ болса, дүре соғылады.   

Алайда, ешкімге дәлелсіз, айғақсыз қазы үкім шығармайды. Сондықтан да, әлгіндей іске барғандығын айғақтайтын куәгерлер болуы ләзім. Имам Мәлік пен Имам Ахметтің уәжіне қарағанда, зинашыға зина жазасы берілу үшін төрт куәгердің бір мезетте көрген болулары керек деген шарт, лиуатаға (гомосексуалдылыққа) да қатысты. Оны айғақтау үшін де төрт куәгер керек. Әбу Ханифа р.а. лиуатаны зинадан бөлек қарағандықтан, ондай іске айғақ ретінде екі куәгердің болуы жеткілікті деп есептеген.

Сахабалардың лиуатаға берілетін жазаға қатысты пікірлері

Сахабабалар (р.анһум) гомосексуалдықпен айналысқан адамға осы дүниеде де жаза кесілу керек деген пікірді бір ауыздан қолдағандарымен, берілетін жазаның түріне келгенде әртүрлі тұжырым білдірген. Көпшілігінің тұжырымы бойынша, оның жазасы егер тәубеге келмесе, өлім. Әбу Бәкір қылышпен шабылып, денесі өртеледі десе, Әзіреті Омар үстіне дуалмен бастырып өлтіріледі деген. Абдулла ибн Аббас болса, ең биік ғимарат үстінен лақтырылады дейді.  

Демек, шариғатта гомосексулизмнің үкімі - харам. Ол үлкен күнәлар қатарынан саналып, оған қатысты ақіреттік жаза өз алдына, осы дүниеде де белгілі шариғи жазасы бар. Ондай іске барған адам жазалану керек деп бір ауыздан айтқан мәзхаб ғұламалары, жазаның түріне келгенде әртүрлі пікір баян еткен. Оны үш топта қарастыруға болады:

1. Қылмысы дәлелденген жағдайда, жазасы өлім болмақ. Тас боран етілуі керек. Бұл Имам  Мәлік пен Имам Ахмет бойынша.  

2. Қылмысы дәлелденсе, зинашыға берілетін хадд жазасы тағайындалады. Егер, отбасылы болса, тас боран етіледі, ал бойдақ болса жүз дүре соғылып, жер аударылады. Бұл Имам Шафиғидің тоқтамы. (Имам Әбу Юсуф пен Имам Мұхаммед те осы пікірде. Айырмашылығы – бұл екі ғалым «жер аударуды» айтпаған). Табиғиндерден Саъид ибн Мүсәйәб, Ата ибн Әби Рабах, Қатада, Сәури, Нахағи сынды ғұламалар да оған зинаның жазасы беріледі деген.   

3. Лиуата - зина емес, сондықтан да оған зинашыға берілетін хадд жазасы берілмейді. Ондай арсыз іс істеген адамға сот өз пайымынша «таъзир» жазасын тағайындайды. Егер, одан кейін де қайталаса, өлім жазасына кесіледі. (Кей деректерде тәубе еткенше қамауда ұсталатыны айтылған). Бұл – Имам Ағзам Әбу Ханифаның тұжырымы.

Лиуатаға жаза берілу үшін, Имам Мәлік, Имам Шафиғи және Имам Ахмет бойынша, төрт куәгердің куәлігі керек. Имам Ағзам Әбу Ханифа бойынша, екі куәгердің куә болуы жеткілікті[2].  Аталмыш жазалардың қай-қайсысы болса да қазының немесе соттың шешімінен кейін, белгілі заңды органдар тарапынан жүзеге асырылады. «Самосудқа» рұқсат жоқ.

Қорытынды:

Гомосексуализм қай уақытта да жеккөрінішті арсыз әрекет ретінде саналып келген. Діни тұрғыда болсын, этика және құқықтық жүйе тұрғысынан болсын, ол - ауыр күнә әрі адамдық нормаларына қайшы іс болып есептеледі. Оның моральдық тұрғыда ғана емес, медицина жөнінен де адамға зиян екендігі белгілі. Әсіресе, СПИД ауруын тудыратын вирустың бір жыныстылардың қатынасы арқылы тез тарайтындығы дәлелденіп отыр. Гомосексуализм індеті бүгінде кейбір елдерде заңмен қорғалса да, көпшілік халық оның адам табиғатына теріс, қоғамда орын алмауы тиіс аморальды әрекет деп біледі. Құранда ашық баяндалған Лұт қауымының ақырына қарап, ондай әрекеттің кең етек алуы – білдей бір елдің жоқ болуына себеп болып қалуы әбден мүмкін екендігін аңғарамыз.

Ондай іске барудың өте ауыр күнә екендігін, оған тағайындалған жазалардан-ақ байқауға болады. О дүниеде тозақта мәңгі азапталуға алып келер бірден-бір күнә екендігі сөзсіз. Өйткені, сахих хадистерде Алла Тағаланың есеп-қисап кезінде лиуатаға барған адамға қарамайтындығы айтылса, басқа бір хадисте Пайғамбарымыз "Алла лиуатамен айналысқандарды лағынеттеді" деп үш қайтара айтқан. 

Алайда, Алла Тағала тәубе еткен құлын кешірері сөзсіз. Сол себепті, ондай әдетке әуестенген адам, ең алдымен тәубеге келіп, одан емделетін жолдарын қарастыруы ләзім. Дұрыстыққа бет бұрған пендесіне Алланың өзі жол көрсетері сөзсіз.


[1] Islam ensiklopediyasi: Livata. (Түрік тілінде).
[2] Абдуррахман әл-Жәзири: әл-Фиқһул Исләми аләль мәзәхибиль арбаъа. «Хаддуль Лиуат». (Араб тілінде). 

0 пікір