2025 жылғы желтоқсаннан бастап іске қосылған халыққа арналған автолизинг бағдарламасы жақсартуды қажет етеді. Бұл туралы Қазақстан автомобиль одағының президенті Анар Мақашева мәлімдеді, деп жазады Курсив басылымы.

Автодилерлер мен лизингтік компаниялар әзірлеген жаңартылған шарттар алдағы бір жарым-екі ай ішінде нарыққа ұсынылуы мүмкін. Бұл клиенттерге халықаралық тәжірибемен деңгейлес қызмет ұсынуға мүмкіндік береді.

«Заңнамалық тұрғыдан бәрі жасалды, ол 2025 жылғы желтоқсаннан бастап жұмыс істеп тұр... бәрі сатып алушы үшін ең жақсы өнім болғанын, сатып алудың ыңғайлы болғанын қалайды. Лизингтегі ең басты мәселе — цифрландыру екені анықталды. Өйткені сатып алушы көлігін жиі ауыстырып тұрғысы келеді», – деді ол.

Оның айтуынша, бір көлікті лизингке алған автоәуесқойлар біршама уақыттан кейін оны жаңартқысы келетіні, яғни басқа модельге немесе жаңа көлікке ауыстырғысы келетіні белгілі болды. Алайда, клиент бағдарлама бойынша толық есептесуі тиіс қазіргі лизинг моделінде бұл қарастырылмаған.

«Мысалы, ол лизингке алды, айдап көрді, оған бұл механизм ұнады. Мұны біз бұған дейін жасалған мәмілелер мысалынан көріп отырмыз. Енді ол «мүмкін апгрейд жасағым келетін шығар» дейді. Мұндай өзгерістер лизингтік компания үшін заңдық және қаржылық тұрғыдан ыңғайлы әрі қауіпсіз болуы үшін нарық ойыншылары өз процестерін жаңғыртуды ұйғарды», – деді Мақашева.

Жаңартылған өнімді нарыққа шығармас бұрын бұл процестерді цифрландыру шамамен бір жарым-екі ай уақыт алуы мүмкін. Нәтижесінде қазақстандықтар барлық негізгі операцияларды — қазіргі көлік иелерінің көбіне үйреншікті болып кеткендей — мобильді қосымша арқылы жүргізе алады.

«Егер сіз автосалонға көлік сатып алуға келсеңіз, онда сізге бірден барлық қызметті дайын күйінде ұсынады. Көлікті ауыстыруға болады, кез келген өнімді, банктердің немесе микроқаржы ұйымдарының несиесін таңдауға болады, әр автосалонда түрлі акциялар бар. Ал бізде лизинг бойынша бұл жаңа бағыт болып отыр», – деп атап өтті Мақашева.

Оның айтуынша, кейбір лизингтік компаниялар көлікті бастапқы жарнасыз береді. Сонымен қатар, бастапқы жарна болмаған жағдайда лизинг шарттары қатаңдай түседі.

«Алдын ала төлем неғұрлым көп болса, шарттар соғұрлым жеңіл болады. Алдын ала төлем аз болған сайын, сатып алушы үшін шарттар күрделене түседі. Бірақ бұл қорқынышты емес, өйткені сатып алушы ай сайын лизингке қанша төлеуі керек екенін, бұл оған ыңғайлы ма, жоқ па — өзі таңдайды», – деді ол.

Оның сөзінше, клиент автокөлікті лизингтік компанияға қайтарып, орнына басқасын рәсімдей алады деп жоспарланып отыр. Бұл ретте лизингтік компанияның өз меншігіндегі көліктердің арасынан таңдауға болады.

«Лизингтік компания автокөлікті сатып алады. Кейін сатып алушы келіп, сол көлікті таңдайды және оны лизингке алғысы келеді. Ол ай сайын төлей бастайды. Кенет, мынадай бір сәтте сатып алушы: «мен қандай да бір себептермен дәл осы көлікті пайдаланғым келмейді» деуі мүмкін. Ол оны лизингтік компанияға еш қиындықсыз өткізе алады және ештеңе қарыз болмайды», – деп түсіндірді Мақашева.

Бұл ретте ол нарықтық лизингтік бағдарламалардың шарттары мөлшерлемесі жылына небәрі 4% болатын жеңілдетілген автонесиелеу сияқты жеңіл болмайтынын растады.

Одақ басшысы сыйақы мөлшерлемесі туралы емес, лизинг бойынша ай сайынғы төлем мөлшері туралы айтқанды жөн көрді. Бюджеттік көліктер үшін бұл төлем айына 150 мыңнан 350 мың теңгеге дейін болуы мүмкін.

Сонымен қатар, лизингтік компаниядан алынған көліктің сол компанияның меншігінде қалуы күрделі мәселе тудырып отыр. Бұл келесідей жағымсыз жайттарға әкеледі: заңды тұлғалар үшін сақтандыру көлемі жеке тұлғаларға қарағанда әлдеқайда жоғары. Жол жүру ережесін бұзғаны үшін айыппұлдар бойынша да жағдай осындай. Яғни, қазақстандықтар үшін көлікке иелік етудің нақты құны артады.

«Біз де сатып алушы үшін (лизингтік көлікке) иелік ету құнын қалай арзандатуға болатынын талқылап, әлемдік басқа тәжірибелерді ұсындық. Соның ішінде сақтандыру жеке тұлғалардың есебінен шығуы керек деген ұсыныс бар», – деді ол тиісті ұсыныстар мүдделі мемлекеттік органдарға жіберілгенін атап өтіп.

Бұдан бөлек, нарық қатысушылары лизингке алынған көліктер бойынша айыппұлдар лизингтік компанияға емес, көлікті лизингке алған жеке тұлғаға келуін ұсынады. Ақылы тұрақтар мен жолдар бойынша да осындай шешім ұсынылып отыр.

«Айыппұлдар заңды тұлғаға емес, тікелей жеке тұлғаға түсуі керек. Бұл мәселеде бізді қолдады. Қазір біз мемлекеттік жүйелердің — айыппұлдарды, тұрақтарды және ақылы жолдарды есепке алу бөлігінде пысықталуын күтіп отырмыз. Бұл лизингтік компанияларға өнімді соңғы клиентке қорықпай ұсынуға және оның құнын жеке тұлғаларды ескере отырып қалыптастыруға мүмкіндік береді», – деді Мақашева.

Лизингке көлік алу мүмкіндігіне оң қарайтын қазақстандықтардың бір санаты ретінде ол жастарды атады. Оның пікірінше, жастар көлікке иелік ету арқылы өздерін байлап қойғысы келмейді, сондықтан оны қысқа мерзімді пайдалануды жөн көреді. Сонымен қатар, лизинг шыққан жылы 10 жыл және одан жоғары көлік иелері үшін қызықты болуы мүмкін, деп есептейді салалық одақ басшысы.

«Міне, олар да бұл құралды пайдаланатын болады, өйткені оларға көлікті жаңарту керек және олар үшін қазір қай көлікті алған дұрыс екендігі туралы нұсқалар қарастырылып жатыр», – деді ол.

Көлікті жаңартуға жеке тасымалмен айналысатын өзін-өзі жұмыспен қамтығандар да қызығушылық танытуы мүмкін. Мәселе мынада, арнайы мобильді қосымшалар отын шығыны шамалас болғанымен, жаңа әрі жоғары класты (Комфорт+, Бизнес-класс және т.б.) көлікпен бір сапардан көбірек табыс табуға мүмкіндік береді.

Сондықтан сервистер жақсы класты және сыйымдылығы үлкен көлік иесіне тек эконом-класта жұмыс істеуге мүмкіндік берсе, ал, мысалы, жаңа қытайлық кроссоверге — Комфорт+ класында жұмыс істеуге мүмкіндік беруі мүмкін. Бұл автокөлік иелерінің осы санатын автопаркті жаңартуға итермелейді.