Сақал жайында ғалымдар не деген?
Сақал жайында ғалымдар не деген?
2 жыл бұрын 6867

Әссәләмуғалейкум! Құрметті сайт ұжымы, сақал мәселесі Әбу Ханифа мәзхабында сүннет амал екенін білеміз. Ал қалған үш мәзхабта сақалдың үкімі қандай екенін айтып жіберсеңіздер! Рахмет.  Ержігіт Дайрабек. 

Уағалейкумсалам!

Ханафи ғалымдары бойынша сақалдың бір тұтам ұзындықта болуы – сүннет[1].  «Бір тұтамнан артығын алу керек, одан артығын алмау күнә» дейтін ханафи ғалымдары да бар[2]. Ал одан қысқа етіп алу немесе мүлдем қырып тастау дұрыс деп саналмайды[3].

Мәлики мәзхабында сақал қою – уәжіп. Оны қырып тастау – харам. Алайда халық арасында әдетке айналған мөлшерден тым ұзарып өсіп жатса, онда оны қысқартуға болады.  Түр-әлпетті әдемі көрсететіндей жарасымды етіп қысқарту керек[4].

Шәфи мәзхабында  Имам ән-Нәуәуи, Имам әр-Рафиғи, Қазы Айяз сынды беделді ғұламалар сақалды қыру – мәкрүһ (ұнамсыз) әрекет, бірақ харам емес деген.  Шафи мәзхабында ең дұрыс деп қабыл етілген пәтуә да осы[5].

Біздің ғасырда өмір сүрген дін мамандарының сақалға қатысты білдірген тұжырымдарын үшке бөлсек болады:

1. Сақал қою - уәжіп. Оны қыру – харам.

2. Сақалды қырмай, өсіру пайғамбарымыздың сүннеті. Ол адамның табиғи қажеттілігі болып есептелетін ұнамды әрекет. Сақалды қыру – мәкрүһ (ұнамсыз әрекет)[6]. Сақал жіберудің ең кәміл мөлшері – бір тұтам[7].

3. Сақал қою - діни бұйрық емес. Ол Пайғамбарымыздың өмір сүрген уақытындағы әдет-ғұрыптан туындаған дүние. Яғни, сақал қою - Пайғамбарымыздың (с.а.у) жүру үлгісі, киім кию үлгісі, тамақ ішу үлгісі іспетті. Бұл пікірді алға тартқан ғалымдар: Махмуд Шәлтут (1893-1963 ж) [8]; Ғұлама Мұхаммад Әбу Заһра[9]. Сондай-ақ, Мысыр еліндегі «Пәтуә шығару басқармасы»  (Даруль ифта) 2013 жылы, 7 қаңтардағы жасаған баяндамасында: "сақал қою парыз емес, ұнамды іс"-, деген пәтуә шығарған[10].

Қорытындылай келе айтарымыз, сақал тек арнайы бір топты немесе жеке басты өзгеден айқындап тұратын дүние емес, ол барша мұсылмандарға тән амал. Сақал қойған кісілерге тұрпайы көзқараспен қарамай, оны Пайғамбарымызға деген махаббатының көрінісі деп бағалағанымыз дұрыс.

Бірақ сақал қоймай жүрген мұсылман кісілерді де күнәһар деп санамау керек.  Өйткені Пайғамбарымыздың кезінде иегіндегі үш тал сақалын алып тастаған бір сахабаға, Алланың Елшісі тек іштей реніш білдіргені риуаяттарда айтылады.  Бұл сақал қыру күнә емес, алайда ұнамсыз әрекет екендігіне дәлел болса керек.

"Сақал өсіру - мұстахаб немесе сүннет" деген пікірді арқау етуіміз, сақал өсіруді тұрпайы санайтын бүгінгі қоғамда өмір сүріп жатқан мұсылмандарға, әсіресе өзге салада қызмет атқарып жүрген намазхандарға оңтайлы болмақ. Ең дұрысы – Аллаға мәлім!

[1] Әл Бахрур Раиқ, Хашяту Ибни Абидин – 3/20 бет;
  Фатхуль Бари, Бабу: тақлимуль азфар – 5892 хадис.;
[2] Әл маусуғатуль Фиқһия – 35/225 бет. Кувейт.
[3] Ибн Абидин, Раддуль Мухтар – 3/398 бет; Әл Айни, Умдатуль Қари, - 22/46-47 бет, 108, 109 хадис.;
[4] Әл-Фәуәкиһ әд-Дуани: Бәбу фил Фитрати уәл Хитани
[5] Әл маусуғатуль Фиқһия – 35/226 бет. Кувейт.; Доктор Мухаммад Ахмад әш-Шариф, «әл-Лихя».
[6] Юсуф Қардауи, әл-Халал уәл Харам
[7] Уахбату  Зухайли, Фатауа Муғасыра, 310 бет.; Маулана Закария Әл-Кәндаһләуи, «Ужубу Иғфаил Лихя»
[8] Әл Имам Әкбәр Махмуд Шалтут, Әл Фәтауа: дирасату лимушкиләтиль муслим – 197 бет.Каир.2004 бет.
[9] Фатауа Имам Шайх Мұхаммад Әбу Заһра – 750 бет.
[10] http://almesryoon.com/permalink/77335.html;   

Абдусамат Қасым