Жарапазан қай кезде айтылады?
Жарапазан қай кезде айтылады?
3 ай бұрын 3806
Айып НҮСІПОҚАСҰЛЫ

Жарапазан – ораза айында, күнде кешкі тамақтан таң атқанша айтылатын, елді ораза ұстап, ізгі ниетті болуға насихаттайтын тұрмыс салт жыры. Мұнда, əр күні ауыл азаматтары мен əйгілі жарапазаншы- лар екі-екіден немесе топ-топ болып, əр үйдің есігі алдына барып, үй сыртында тұрып жарапазан жырын айтады. Ересек бала-шағалар да өз алдарына топтасып жарапазан айтуға дағдыланады.

Жарапазан айтушыларға ешкім қабақ шытып ренжімейді жəне оларды құры қол, құры ауыз жібермей, бет орамал сыйлап, тəтті-дəмді тағамдардан дəм татқызып қайтарады. Ерте заманда кейбір өнер қадірін білетін дəулетті адамдар атақты жарапазаншыларға таң атқанша жарапазан айтқызып, таң атқан соң оларға ат мінгізіп, шапан жапқан.

Жарапазан адамдарды қуанышқа, шаттыққа бөлеп, өмірге деген көзқарастарын тереңдетіп, адамдарды адамгершілікке, адалдыққа, ізгілікке баулиды.

ЖАРАПАЗАН ЖЫРЫ
Ассалаумағалейкүм, сəлем бердік,
Айында оразаның аман келдік.
Айтты деп жарапазан сөге көрме,
Пайғамбар жолын қуған адам едік.
Ей, Мұхаммед үмбеті айтқан жарапазан,
Оразаң қабыл болсын, ұстаған жан!
Айтылар оразада жарапазан,
Мекке мен Мединадан шығар азан.
Мəңгілік зияпатқа бөленесің,
Ораза-намазыңды күтіп барсаң.
Ей, Мұхаммед үмбеті айтқан жарапазан,
Оразаң қабыл болсын, ұстаған жан!
Үйің, үйің, үй екен,
Үйдің көркі ши екен.
Сандық көркі түйе екен,
Саба көркі бие екен.
Ақ ордадай көрінген,
Қандай байдың үйі екен?
Айтайын жарапазан есігіңе,
Ұл берсін қошқардайын бесігіңе.
Ұл берсе қошқардайын бесігіңе,
Таусылмас байлық берсін несібеңе.
Сақтасын отбасың мен мал-басыңды,
Дұшпанның сан алуан кесірінен.
Ей, Мұхаммед үмбеті айтқан жарапазан,
Оразаң қабыл болсын, ұстаған жан!
Біреуі бес намаздың – таң намазы,
Қайнайды күндіз-түні бай қазаны.
Ораза, намазыңды күтіп барсаң,
Алдыңда жайылулы жайнамазың.
Біреуі бес намаздың – бесін дейді,
Кей адам кірін жуып шешінбейді.
Ораза, намазыңды күтпей барсаң,
Күнəңді Қақ Тағалаң кешірмейді.
Біреуі бес намаздың – екінті еді,
Ауызын шын мұсылман бекітеді.
Ораза, намазыңды күтпей барсаң,
Жаратқан періштеге жекіртеді.
Біреуі бес намаздың – ақшам дейді.
Шын діндар Жаратқанға жақсам дейді.
Ораза, намаздарын күтпей барған,
Қиямет күн болғанда қақсар дейді.
Біреуі бес намаздың – яшиық дейді,
Жараспас мұсылманға қастық дейді.
Ораза, намазын шын күтіп барған,
Есігін жұмақтың таптық дейді.
Мінгені пайғамбардың сары атан-ды,
Əр үйде мұндай тұрсақ таң атады.
Бұл үйдің ұлы қайда, қызы қайда?
Кемпір-шал ерінген соң көп жатады.
Ей, Мұхаммед үмбеті айтқан жарапазан,
Оразаң қабыл болсын, ұстаған жан!
Үйің, үйің, үй екен,
Үйдің көркі ши екен.
Сандық көркі түйе екен,
Саба көркі бие екен.
Ақ ордадай көрінген,
Қандай байдың үйі екен?
 
ЖАРАПАЗАН БАТАСЫ
Бөлшіл, бөлшіл, бөлшіл бол,
Бозторғайдай төлшіл бол.
Бəйтеректей бүрлі бол,
Пайғамбардай нұрлы бол.
Ай жағыңа қарасаң,
Алтыннан терек орнасын.
Айына келген мейманың,
Айнала атын байласын.
Күн жағыңа қарасаң,
Күмістен терек орнасын.
Күніне келген мейманың,
Күліп бір атын байласын.
Менің атым – Сырыбай,
Жарапазан жыры бай.
Таң мезгілі болғанда,
Төсегіңнің басынан,
Жастығыңның астынан.
Бөденедей пырылдап,
Бозторғайдай шырылдап,
Қызыр келіп дарығай!
Аллаһуакбар!
 
«Жарапазан жыры» мен «жарапазан батасы» адамдарды адал, ізгі ниетті болуға, басқалардың көңілін ауыртпай, ел-жұрттың ықыласын алуға жігерлендіреді. Адамдық салт-дəстүр мен наным-сенімді құрметтеуге, ақкөңіл, ашық-жарқын, ізгі ниетті, жомарт болуға бау- лиды. Адамдар арасында барыс-келіс, алыс-берісті жақсартып, достықты күшейтіп, береке-бірлікті нығайтуға жебейді. Əдеби жақта, адамдарды суырыпсалма ақын болуға, өнерлі, өршіл азамат болуға жетелейді.
 
1 пікір
  • Ассаламу алейкум уа рахматтулоху уа баракатуху!
    Сиздерге отинишим бар еди.
    "ЖаРамазан"-деп катесиз жазасыздар ма?..
    "ЖаРапазан - деген Кенес окимети кезинде озгерип кеткен еди да....
    Негизи Жарамазан деген - туби арабтан шыккан соз.
    Талдайтын болсак:
    Жа - деген Келди деген магына береди. Рамазан келди деген магына болады.
    Мен сиздерди соккеним емес, просто сиздердин сайттарынызда коп отырамын, окимын, достарыма айтамын осы сайт жайлы....
    Бари адеми болса деймин да..

    Рахмет!
    1 ай бұрын